هوس قمار دیگر...

      اسلام و عرفان اسلامی با گیاهخواری چه نسبتی دارد؟ آیا آنرا منع می­کند یا اینکه به آن توصیه می­کند؟ گیاهخواری، عبارتست از پرهیز از خوردن گوشت جانداران که ممکن است شامل پرهیز از غذاهایی مانند مواد شیری که خاستگاه جانوری دارند نیز بشود. چندین نوع گیاهخواری وجود دارد که بسته به نوع آن، جهت گیری گیاهخواران در برابر دام‌ها و فراورده‌های دامی متفاوت است. گیاهخواران در کنار نخوردن و یا کمتر خوردن فراورده‌های جانوری با آزار و کشتار آن‌ها نیز مخالف‌اند. برخی از گیاهخواران از پوشیدن لباس‌هایی مانند چرم، ابریشم، و خز که از کشتن جانوران به دست آمده نیز پرهیز می‌کنند. در وگنیسم (veganism) که گاهی «گیاهخواری سختگیرانه» هم نامیده می‌شود از همهٔ فراورده‌های جانوری، چه از کشتن جانداران به دست آمده باشند و چه با بهره‌گیری از آن‌ها (مانند لبنیات، تخم مرغ، عسل، و . . . )، پرهیز می‌شود. امروزه در همهٔ کشورهای جهان گیاهخواران وجود دارند و در بعضی کشورها همانند هند ، گیاهخواری دارای ریشه‌های تاریخی و مذهبی است.

      خود من تحت تاثیر اساتیدم در عرفان و خودشناسی، بویژه عارفه عصر و رابعه ثانی، خانم دکتر دلدار، مدتها گیاهخوار بودم و تصمیم دارم که دوباره این رژیم خوب و مفید را آغاز کنم. در دین اسلام نیز مانند سایر ادیان الهی، تاکید زیادی بر نوع تغذیه به خصوص تغذیه طبیعی و سالم شده است. در این زمینه، شیعه و سنی حدیثی از مولا علی نقل کرده­اند که «لا تجعلوا بطونکم مقابر الحیوانات = شکمهای خود را گورستان حیوانات نکنید!»[1] گرچه شرایط اقلیمی عربستان در آن روزگار طوری نبود که استفاده گوشت بطور مطلق منع شود، اما حضرت علی بدین گونه نظر منفی خود را نسبت به آن نشان داده­اند.

      از سوی دیگر، طبق حدیث مشهور «لا ضرر و لا ضرار فی الاسلام»[2] هرگونه زیان رساندن به خود و دیگری ممنوع دانسته شده. و با توجه به بیماری هایی که دانش پزشکی ثابت کرده که مرتبط با گوشت خوردن است (مانند تصلب شراین که موجب نارسایی گردش خون و سکته مغزی میشود.علاوه بر آن دیگر بیماری هایی مانند عفونت باکتریایی,نقرس و غیره)هورمون ها و آنتی بیوتیک هایی که وارد غذای حیوانات میشوند برای بدن ما مضر هستند. شرایط نامناسب تغذیه و کشتارگاه و خطر آلودگی گوشت وجود دارد. من فقط میتوانم نتیجه بگیرم که گوشت نمیتواند از آزمون حدیث لاضرر و لاضرار در این شرایط عبور کند.

      یکی از اکابر اصحاب امام صادق به نام عجلان نقل می‌کند که شبی در خدمت آن حضرت بودم. سفره‌ای آوردند که در آن سرکه و زیتون و گوشت بود. امام صادق گوشت را برمی‌داشت و پیش من می‌گذاشت و خودش سرکه و زیتون می‌خورد و گوشت میل نمی‌کرد و می‌فرمود: «این است غذای من و غذای همه انبیاء و اوصیاء»[3] و عایشه همسر پیامبر (ص) هزاران درهم جهت طعام خرج می‌کرد، ولی گوشت را که یک درهم قیمت داشت، نمی‌خرید.[4] و از حضرت صادق منقول است که «کسی که چهل روز گوشت نخورد، در گوشش اذان بگویید.»[5] (یعنی تازه متولد شده و چهل روز گوشت نخوردن، او را از آلودگی‌ها پاک کرده).

      از این گذشته، بسیاری از متصوفین و پیروان طریقت و عرفان اسلامی گیاهخوار بوده­اند و صراحتا از گوشت قرمز منع کرده­اند. مشهورترین آنها، بانو رابعه عدویه، شیخ اکبر محیی الدین ابن عربی، حضرت مولانا و... بوده­اند. (یکی از شاعران عارف سروده است: زنده­ای را کنی شکم پاره / تا شکم پر کند شکمباره!!) و کافی است تنها چهل روز از خوردن آن پرهیز کنید تا احساس سبکی و رهایی را درک کنید. با توجه به آنچه در بالا گفتیم، بحث ترک گوشت علیرغم آنچه بعضی ادعا کرده‌اند، نه بدعت در اسلام است و نه از ادیان دیگر وارد اسلام شده. چیزی بوده که پیشوایان اسلام به آن اشاره کرده‌اند. وآنگهی هرگز آنرا حرام نکرده‌اند، بلکه تشویق کرده‌اند که مصرف نشود.